Wednesday, September 30, 2020

A Ciceronian Treatise on Religion: Precursor to Western Ideas. Eastern Parallels.

"How to think about God: An ancient guide for Believers and Nonbelievers" is a selection from Marcus Tullius Cicero's "On the nature of the Gods" and "Dream of Scipio". Published by Princeton University the book is part of a series of bringing out selected prose from ancient thinkers, mostly Greco-Roman, that have relevance to contemporary world. Musing on the existence of Gods and the place of godhead in human life has a long tradition in human history across cultures. These selections from Cicero are about that. Separated by nearly a millennium it is surprising to see how much Greco-Roman heritage continues to echo in Western traditions and even more surprising is the parallels one could find with Hindu philosophy.

Marcus Tullius Cicero - From Wikipedia

From the Greek etymological roots the word philosophy simply means, 'lover of wisdom'. Sarvepalli Radhakrishnan, with help from Shakespeare, gives us an understanding of what we mean by a philosophical spirit. 
"When touchstone asks Corin in As You Like It, 'Has any philosophy in thee, shepherd?' Shakespeare means by philosophy not a system of abstract thought or a technical discipline of the schools but an attitude of mind which can best be described as 'idealistic'. Have you that spiritual dimension to your being, that mood of reflective inquiry and self-contemplation, that anxiety of mind to know the things spiritual in which is the true dwelling place of man?"

All ancient civilizations show a tradition of musing about God and religion and in some civilizations this reached into the higher echelons of philosophy and undoubtedly the Greco-Roman civilization was one of them. Of the Romans Marcus Tullius Cicero ( January 3rd BC - December 7th 43 BC) left behind an enviable body of work, both political and philosophical, and influenced many across the centuries "from St. Augustine and Dante to Voltaire and Alexander Hamilton". Having risen to become a consul in 63 BC Cicero was marginalized during the reign of Julius Caesar. It was then, in 45 BC Cicero wrote, "On the nature of Gods", an imaginary dialogue featuring an Epicurean, a Stoic and an academic debating the existence of God and his nature.

The selection in the book focuses on Quintus Lucilius Balbus (c100 BC) expounding on the nature of god or divinity. Translator Philip Freeman says the Latin word 'Deus' could be taken to mean 'divinity' or 'god' depending on context and thus render itself to very different meanings. Before Balbus could speak, in the fictitious debate that Cicero writes, Gaius Aurelius Cotta (124 - 73 BC), considered an academic, is invited to define his belief in gods. Cotta demurs saying that it is easier for him to "talk about what I disbelieve rather than what I believe". Hindu philosophy famously uses the principle of "not this, not this" (neti, neti). With that Balbus enters the dialogue.

Balbus says that the Stoic view of God has four parts. First, Gods exist; second, the nature of gods; third, how they govern the universe; and finally, their role in human affairs. On the question of existence of God Balbus uses an a priori approach and deduces that any contemplation of the heavens and nature around us should convince us, kind of axiomatically, that a higher intelligence "rules over this realm". Following such a line of logic he asks that the existence of the idea of God across the ages in the mind of man shows that time, the merciless sieve of useless ideas, has left behind this idea because it is valid and because god exists. 

"Prophecies and premonitions of things to come", is to Balbus, "proof that the future is being revealed, shown, portended, and foretold to human beings". Then Balbus emphasizes the importance of propitiating to the gods and beseeching good omens before large undertakings like wars. "Generals", Balbus adds, brought about good to the country when they "followed religious practices". Comparing Rome to other nations Balbus says that there are things that Rome may excel at or be inferior to but when it comes to "religion, that is, the worship of the gods" they are "far superior". I wonder how would a Chinese or Hindu react to that?

The appearance of a comet, to Balbus and Roman society, foretold a calamity. Shakespeare makes Caesar's wife Calpurnia plead with him, on the ill fated ides of March, that bad omen foretells a calamity if Caesar where to go to the senate. Referring to the sighting of a comet Calpurnia tells Caesar, "the heavens themselves blaze forth the death of princes". Ancient Tamil literature speaks of sighting a comet before Mantharan Cheral Irumporai, a chieftain, dies. A historical fiction, Ponniyin Selvan, also refers to sighting a comet before the murder of a prince.  Humanity, perhaps, has more in common than what divides us.

That comets exist and reoccur in intervals makes Cleanthes, a boxer turned philosopher and student of Zeno, argue for the existence of an intelligent power orchestrating it. Balbus, drawing up on Cleanthes, asserts, "the evidence of these celestial bodies should be enough to prove they are not the result of chance" but, "the result of an intelligent mind at work".

Cleanthes' and Balbus' idea of an "intelligent mind at work" governing the universe is central to the Judeo-Christian world that echoes even today in the evangelical war against Darwinian Theory of Evolution. God admonishes a grief stricken Job, in the Book of Job in Old Testament, "where were you when I laid the foundations of the earth? Tell me, if you have understanding.  Who fixed its measurements? Surely you know!" God then scolds Job for even thinking he knows how the world works and for questioning why the world works the way it works. Modern day deniers of Theory of Evolution have cooked up this theory of 'Intelligent Design' that is nothing but a Trojan horse for 'Creationism' based exactly on the premise that the universe could not be an accident but a purposeful creation of an intelligent Omniscient divinity. 

Hamlet mused in a soliloquy, 

"what a piece of work is a man! how noble in reason, how infinite in faculty! in form and moving how express and admirable! in action how like an angel, in apprehension how like a god! The beauty of the world. The paragon of animals".

That human beings, endowed with reasoning and intelligence superior to all other living beings, should possibly be the culmination of all life sounds arrogant to Balbus. He feels, Chrysippus, a student of Cleanthes, "the heavenly bodies in their eternal order cannot have been created by man. Therefore, that which created them is superior to man". The very reasoning and intelligence that characterizes a human being ought to be the result of a creation of an even more superior mind. Socrates asks in Xenophon, "where did we acquire the minds we have". "Nothing without spirit and reason", Balbus quotes Zeno," can give birth to an animate and reasoning being". An evangelical Christian in America, today, echoes that same thought across the ages.

Radhakrishnan, like other anthropologists, reasons that "when man is delivered from imminent peril, or realizes his utter dependence on the mighty forces of nature, he feels the reality of the presence of god. He hears the voice of God in the tempest and sees his hand in the stilling of the wave". God asks Job, as Radhakrishnan would've known, "who enclosed the sea behind doors when it burst forth from the womb?" "Naturalism and anthropomorphism seem to be the first stages of the Vedic religion" says Radhakrishnan and quotes Chrysippus, "the Sun, Moon and Stars and Law and Men who have turned into Gods". 

Chrysippus: Image Courtesy Wikipedia.

A striking parallel between the Greco-Roman worldview and the Hindu theology is the primacy assigned to fire. Heat has a tendency to destroy but heat within the human body and the sun is nourishing to life, a life preserver, a life giver. The Rg Veda, Radhakrishnan quotes, assigns to Agni, the Hindu god of fire, a primacy as creator. 

Balbus goes further in reasoning that since the sun and stars are "born in ether" untainted by man or earthly objects, are purer. And to Balbus, it is axiomatic, sun and stars have a life and their movements are volitional. They "move of their own free will and due to intelligence and divinity". A Hindu astrologer would applaud that sentiment. When Balbus says, "intelligence depends on food we eat. Stars live in ether nourished by vapors of land and sea...pure food" we see stunning parallels to Hindu beliefs concerning purity of food and its effect on human intelligence. 

On a side note, Radhakrishnan's acclaimed "Indian Philosophy" constantly draws parallels between Hindu and Indo-Iranian and Greek beliefs. Varuna is characterized in Rg Veda as omniscient, "knows the flights of the birds in the sky" and "not a sparrow can fall without his knowledge". The author of Book of Job would've been surprised at the oneness of vision. "Dyaus", to Radhakrishnan, "is not merely an Indo-Iranian deity but an Indo-European one. It survives in Greece as Zeus, in Italy as Jupiter". 

Speaking on the purpose of man's existence Balbus says, "humans have emerged for contemplating and imitating the universe. We are certainly not perfect, but we are part of perfection". In his Hibbert lectures Radhakrishnan says, "In a metaphor common to the Upanishads and Plato every unit of nature is a microcosm reflecting in itself the entire all-inclusive macrocosm". 

Balbus, having offered all the above arguments, concludes, "To sum up, the existence of the gods is so abundantly clear that I regard anyone who denies it as out of his mind". Tamil poet Bharathi, drawing upon a Vedic tenet, asks the reader to "believe" and "believing is indeed the path". ("நம்புவதே வழி என்ற மறை தனை நாம் இன்று நம்பிவிட்டோம்". "நம்பினார் கெடுவதில்லை நான்கு மறைத் தீர்ப்பு")

"Dream of Scipio" is the concluding part of a 6 part political work,  "On the Republic", by Cicero written between 54-51 BC. Only the Dream of Scipio is now available. The Dream is a fictional encounter between Scipio Amelianus (185 BC - 129 BC), known for his destruction of Carthage in the Third Punic war, and Scipio Africanus (236/235 BC - 183BC), his grandfather and legendary general who had defeated Hannibal in the Battle of Zama. 

The younger Scipio meets the elder Scipio in heaven in a dream and is taken upon a tour and lectured about the purpose of life and futility of glory. The elder Scipio advises that he who serves his country will be exalted and those who serve the country will find a place in heaven like the father and grandfather of younger Scipio. When the younger Scipio asks if heaven is the destination then why not he die and come sooner. He is admonished by the elder that the body that houses the soul of man is god's gift and only god can decide when the body dies. We see here the seed of Biblical injunction against suicide.

Mocking a life in pursuit of glory the elder Scipio cautions that glory will not "will not climb the Caucasus Mountains, which you see down there, or swim across the Ganges River over there? No one in the far eastern lands or the remote west or the northern or southern regions will ever so much as hear your name....Even among those who do know us, how long will your memory last?" "Place none of your hopes in human rewards. Let virtue herself by her own allurements draw you to true honor". "Keep striving and know this, that you're not mortal, only your body....The true self of each person is the mind. Know therefore that you are god". Here's an echo of 'That art thou'. The lines of H.W. Longfellow bears quotation here:

Life is real! Life is earnest! 
    And the grave is not its goal; 
Dust thou art, to dust returnest, 
    Was not spoken of the soul. 

Trust no Future, howe’er pleasant! 
     Let the dead Past bury its dead! 
Act,— act in the living Present! 
   Heart within, and God o’erhead! 

Lives of great men all remind us 
   We can make our lives sublime, 
And, departing, leave behind us  
    Footprints on the sands of time 

Amidst the tour the elder Scipio speaks of nine spheres and music emanating from melodious movements. One is reminded of Pythagoras's theory of the music of spheres.

What do we make of all this? While science has overturned all of the above what these reflections reveal is the aspiration of human spirit to understand life's purpose. While theology deems it impossible that our Earth could be an accident science teaches us that it is precisely that. 

Will Durant, writing on the purpose of philosophy, quotes Cicero, "There is nothing absurd but that it may be found in the books of the philosophers". Hamlet admonishes his friend Horatio, "There are more things in heaven and Earth, Horation, than are dreamt of in your philosophy". But then, as Durant teaches us there are pleasures in philosophy for only philosophy keeps alive the eternal human impulse of wanting to understand. For all his mocking of philosophy Cicero best exemplifies the spirit of Robert Browning that Durant gives as a reason for philosophy, "Life has a meaning, To find its meaning is my meat and drink".

After the assassination of Julius Caesar the triumvirate including Mark Antony pursued not just Caesar's assassins but their political enemies too and Cicero had invited the wrath of Antony. On 7th December 43 BC Cicero was executed. "On Antony's instructions his hands, which had penned the Philippics against Antony, were cut off as well; these were nailed along with his head on the Rostra in the Forum Romanum". Thus ended the life of one of the greatest Romans.


  1. "How to Think About God: An Ancient Guide for Believer and Nonbelievers" -- Marcus Tullius Cicero; Selected, translated and introduced by Philip Freeman. Princeton University publication.
  2. The Story of Philosophy - Will Durant
  3. An Idealist View of Life - S. Radhakrishnan
  4. Indian Philosophy - Volume 1 - S. Radhakrishnan
  12. Dream of Scipio 

Thursday, September 10, 2020

பாரதியியல்: பாரதியை அறிந்து கொள்ள உதவும் நூல்கள்

 செப்டம்பர் 11 1921-இல் பாரதி இறந்த போது வயது 38. அதற்குள்ளாக அவன் எழுதியதையெல்லாம் தொகுத்த படைப்பு 16 தொகுதிகளை எட்டுகிறது. பாரதி தமிழின் அடையாளம், இந்தியாவின் அடையாளம். பாரதியியல் என்று கூறத் தக்க அளவில் இப்போது பாரதி எழுத்துகளின் தொகுப்புகளும் பாரதி பற்றி மற்றவர்கள் எழுதியவையும் வெளிவந்திருக்கின்றன. ஒவ்வொரு வருடமும் செப்டம்பர் 11 அன்று முகநூலில் பலரும் பாரதியின் ஏதோ ஒரு பிரபலமான கவிதையை பகிர்வார்கள். இவ்வருடம் வேறு ஏதாவது அர்த்தமுள்ளதாகச் செய்யலாமே என்ற ஆசையில் கடந்த சில வருடங்களாக பாரதி பற்றிய புத்தகங்களை தேடித் தேடி வாங்கியவற்றை ஒரு பட்டியலிட்டால் பாரதி ஆர்வலர்களுக்கு அது உபயோகமாயிருக்கும் என்று எண்ணியதன் விளைவு இப்பதிவு. 

1. கால வரிசையில் பாரதி படைப்புகள் - தொகுப்பாசிரியர் சீனி விசுவநாதன். 16 தொகுதிகள். அல்லயன்ஸ் பதிப்பகம். 2015 வெளியீடு. ரூ 10,000. ஒரு பல்கலைக்கழக துறை செய்ய வேண்டிய வேலையை ஒரு தனி மனிதர் செய்து முடித்திருக்கிறார். பகீரத பிரயத்தனம். பாரதி எழுதிய அனைத்தும் கால வரிசையில், எங்கெங்கு விளக்கக் குறிப்பு அங்கெல்லாம் விளக்கத்தோடு தொகுக்கப்பட்டது. இத்தொகுதிப் பற்றியும் பாறதி மகாகவியா என்பது பற்றியும் நான் எழுதிய கட்டுரை

2. கால வரிசையில் பாரதி பாடல்கள் - தொகுப்பாசிரியர் சீனி விசுவநாதன். இது ஒரு தொகுதி, பாடல்கள் மட்டும் கால வரிசையில் தொகுக்கப்பட்டது. முக்கியமான மேலதிக தகவல்கள் அடங்கிய தொகுதி. பாரதி பாடல்களின் இசை வகைமை, பெயர்கள் எந்த வெளியீடுகளில் யாரால் எப்படி மாற்றப்பட்டது என்பனப் போன்றவை சிரத்தையோடு சேர்க்கப்பட்டுள்ளன.  வெளியீடு சீனி. விசுவநாதன். ரூ650 (2012). 

3. பாரதி விஜயம்: மகாகவியுடன் கூடி வாழ்ந்தவர்களின் குறிப்புகள் (தொகுதி 1) -- பதிப்பாசிரியர் கடற்கரய் மத்தவிலாச அங்கதம். சந்தியா பதிப்பகம். 2017 வெளியீடு. ரூ 1000. பாரதியின் நண்பர்களும் குடும்பத்தினருன் எழுதிய கட்டுரைகளை மிகுந்த சிரத்தையோடு தொகுத்திருக்கிறார் கடற்கரய். பாரதியின் சீடர் கனகலிங்கம், செல்லம்மா பாரதி, தங்கம்மாள் பாரதி, சகுந்தலா பாரதி, வ.உ.சி, உ.வே.சா, பரலி நெல்லையப்பர், யதுகிரி அம்மாள் ஆகியோரின் கட்டுரைகளும் சிறு நூல்களும் அடங்கிய தொகுதி. கனகலிங்கம் மற்றும் யதுகிரி அம்மாளின் சிறு நூல்கள் முக்கிய ஆவணங்கள்.

4. பாரதி விஜயம்: மகாகவியுடன் கூடி வாழ்ந்தவர்களின் குறிப்புகள் (தொகுதி 2) -- பதிப்பாசிரியர் கடற்கரய் மத்தவிலாச அங்கதம். சந்தியா பதிப்பகம். 2020 வெளியீடு. ரூ 220. முந்தையத் தொகுதியில் வெளியான கட்டுரைகள் மேலும் செம்மையாக்கப்பட்டு மேலதிக கட்டுரைகளோடு வெளியான இரண்டாம் தொகுதி.

5. பாரதியியல்: கவனம் பெறாத உண்மைகள் -- முனைவர் ய. மணிகண்டன். பாரதி புத்தகாலயம் வெளியீடு (2016). ரூ 140.  பாரதி சமகாலத்தில் அங்கீகரிக்கப்பட்டானா? பாரதியின் 'இந்தியா' பத்திரிக்கையில் எழுதிய தமிழறிஞர்கள் என்று அதிகம் அறியப்படாத செய்திகளை தொகுக்கும் புத்தகம்.

6. மகாகவி பாரதியும் சங்க இலக்கியமும் -- முனைவர் ய. மணிகண்டன். பாரதி புத்தகாலயம் வெளியீடு (2013). ரூ 70.  பாரதி சங்க இலக்கியம் பயின்றவனா? பாரதிக்கு பழந்தமிழ் இலக்கியத்தில் தேர்ச்சியுண்டா என்ற விவாதத்திற்கு முற்றுப் புள்ளி வைக்கும் முகமாக எழுதப்பட்டது.

7. பாரதியின் இறுதிக் காலம்: 'கோவில் யானை' சொல்லும் கதை -- ஆய்வும் பதிப்பும் முனைவர் ய. மணிகண்டன். வெளியீடு காலச்சுவடு (2015). ரூ 60. யானை தன்னை தாக்கிய நிகழ்வை வைத்து பாரதி எழுதிய சிறு நாடகம் 'கோவில் யானை'. "பாரதி நூலெதிலும் இடம்பெறாத இந்நாடகத்தைக் கண்டெடுத்து வழங்கும்" நூல் என்று பதிப்பக குறிப்புச் சொல்கிறது.

8. பாரதியைப் பற்றி நண்பர்கள் -- தொகுப்பாசிரியர் ரா.அ.பத்மநாபன். வெளியீடு காலச்சுவடு (2016).ரூ 225. கடற்கரய் தொகுத்த 'பாரதி விஜயம்' தொகுதியில் காணும் கட்டுரைகளில் சில இந்த நூலில் இருக்கும்.

9. பாரதியின் கடிதங்கள் -- தொகுப்பாசிரியர் ரா.அ.பத்மநாபன். வெளியீடு காலச்சுவடு (2016). ரூ 100. பாரதியின் கடிதங்கள், குறிப்புகள் அடங்கிய சிறு தொகுதி.

10. பாரதியார் கவிநயம் -- தொகுப்பாசிரியர் ரா.அ.பத்மநாபன்.  வெளியீடு காலச்சுவடு (2016). ரூ 225. பாரதியின் கவி நயம் பற்றி வ.ரா, ராஜாஜி, வையாபுரி பிள்ளை, கு.பரா, புதுமைப் பித்தன், திரிலோக சீதாராம், குகப்ரியை, வை.மு.கோதைநாயகி அம்மாள் முதலானோர் எழுதிய கட்டுரைத் தொகுப்பு.

11. பாரதி -கவிஞனும் காப்புரிமையும்: பாரதி படைப்புகள் நாட்டுமையான வரலாறு -- அ.இரா.வேங்கடாசலபதி. வெளியீடு காலச்சுவடு (2015). ரூ 120. பாரதியின் கவிதைகள் நாட்டுடுமையானது சுவையான கதை. இப்புத்தகம் பற்றிய என் மதிப்பீடு

12. பாரதி கருவூலம்: 'ஹிந்து' நாளிதழில் பாரதியின் எழுத்துகள் (முதல் முறையாக நூல் வடிவில்) -- அ.இரா.வேங்கடாசலபதி. வெளியீடு காலச்சுவடு (2014). ரூ 175. பாரதி 'ஹிந்து' நாளிதழுக்கு ஆங்கிலத்தில் எழுதிய கடிங்கள். ஆங்கிலத்திலும் சரளமான பாரதியின் எழுத்துகள் ஆச்சர்யபடுத்தும். ஆங்கில கடிதங்களுக்கு தமிழாக்கமும் அருகிலேயே கொடுத்திருப்பது சிறப்பு.

13. பாரதி: 'விஜயா' கட்டுரைகள் (முதன்முறையாக நூல்வடிவில்) -- தொகுப்பு அ.இரா.வேங்கடாசலபதி. வெளியீடு காலச்சுவடு (2017). ரூ 450. "பாறதி ஆசிரியராக விளங்கிய ஒரே நாளேடு 'விஜயா'. 1909-1910இல் புதுச்சேரியிலிருந்து வெளியான" நாளேடு, "இது வரை ஓரிதழ் கூட முழுமையாகக் கிடைக்காத 'விஜயா'வின் பல இதழ்களை பெருமுயற்சி செய்து பாரீசில் கண்டுபிடித்து" மேலும் "அரசின் இரகிசிய ஆவணம்" மற்றும் பாரதி "பங்கெடுத்துக் கொண்ட பிராமண சபைக் கூட்டம் பற்றி ஓர் அரிய ஆவணமும் நூலில் இடம்பெற்றுள்ளன" என்கிறது பதிப்பக குறிப்பு.

14. எழுக, நீ புலவன்! : பாரதி பற்றிய கட்டுரைகள் --தொகுப்பு அ.இரா.வேங்கடாசலபதி. வெளியீடு காலச்சுவடு (2016). ரூ 250. பாரதி பாரதிதாசன் சந்திப்பு நிகழ்ந்தது எப்போது?, பாரதி பார்வையில் தாகூர், பாரதி படைப்புகள் எப்படி வெளியாயின அக்காலத்தில் எழுத்து மற்றும் பதிப்பகச் சூழல் எப்படி இருந்தது, என்பன போன்ற கட்டுரைகள் அடங்கிய தொகுதி.

15. என் குருநாதர் பாரதியார் - ரா. கனகலிங்கம். வெளியீடு அகரம் (2015). ரூ 80. பாரதியாரால் பூணூல் அணிவிக்கப்பட சீடர் என்று பரவலாக அறியப்பட்ட ரா.கனகலிங்கம் எழுதிய முக்கியமான நூல். சுவையான தகவல்கள் அடங்கியது. இப்புத்தகத்தை பற்றிய என் கட்டுரை

16. மகாகவி பாரதியார் - வ.ரா. வெளியீடு தோழமை (2011). ரூ 75. தகுதிக்கு மீறி மிகப் பிரபலமாகிவிட்ட பாரதி பற்றிய வாழ்க்கை வரலாறு. 

17. பாரதி நினைவுகள்: ம.கோ.யதுகிரி அம்மாள் -- மீள் பதிப்பாசிரியர் கடற்கரய் மத்தவிலாச அங்கதம். வெளியீடு சந்தியா பதிப்பகம். ரூ 150. க.நா.சு சுதேசமித்திரனில் யதுகிரி அம்மாளின் புத்தகம் பற்றி சுதேசமித்திரனில் 1956-இல் எழுதிய மதிப்புரை, அரிய புகைப்படங்கள், முதற்பதிப்புக்கு எழுதப்பட்ட முகவுரை என்று ஓர் ஆவணமாக தருகிறார் கடற்கரய்.

18. பாரதியார் சரித்திரம் -- செல்லம்மாள் பாரதி. வெளியீடு பாரதி புத்தகாலயம். ரூ 100.

19. மகாகவி பாரதியார் கட்டுரைகள் -- தொகுப்பாசிரியர்கள் ஜெயகாந்தன் & சிற்பி பாலசுப்பிரமணியம். வெளியீடு சாகித்ய அகாதெமி (2019). ரூ 280. நிறைய கட்டுரைகள் இதற்கு முன் வெளிவந்த பூம்புகார் வெளியீட்டை குறிப்பவை. ஆராய்ச்சியாளனை சோர்வடையச் செய்யும் வகையில் பாரதியின் மூல வெளியீட்டைச் சொல்லாமல் நிறைய கட்டுரைகள் பூம்புகார் வெளியீட்டை சுட்டிக் காட்டும். ஜெயகாந்தன் இதில் என்ன பங்காற்றினார் என்று தெரியவில்லை.

20. பாரதியார் கட்டுரைகள் -- பூம்புகார் வெளியீடு (2009). ரூ 75. எவ்வித குறுப்பும் இல்லாமல் வெறும் கட்டுரைகள் அடங்கியத் தொகுதி. தவிர்க்கலாம். ஆனால் மலிவு விலை, எளிதில் கிடைப்பது.

21. சித்திர பாரதி (220 அரிய புகைப்படங்களுடன் ஆதாரப்பூர்வமான பாரதி வாழ்க்கை வரலாறு) -- தொகுப்பு ரா.ஆ.பத்மநாபன். வெளியீடு காலச்சுவடு (2006). ரூ 325.   

என் பரிந்துரைகள்: பாரதியை கையடக்க கவிதை வெளியீடுகள் தாண்டி அறிந்துக் கொள்ள ஒரு சராசரி வாசகன் எவற்றை வாங்கலாம் என்கிற என் பரிந்துரை. மேலேச் சொன்ன பட்டியலின் வரிசை எண்கள் கொண்டு இப்பரிந்துரை. 2 (பதிப்பில் இருந்ந்தால்), 3 அல்லது 4, 9, 12, 13, 15, 17, 21. 3-ஐ வாங்கினால் 15-ஐயும் 17-ஐயும் தவிர்க்கலாம். பாரதி பற்றி இன்றும் ஒரு முழு நீள வாழ்க்கை சரித்திரம் இல்லாதது பெருங்குறை.